Latest Articles

Sunday, 30 August 2015

Aclaíocht i seú bhliain: is gné thábhachtach í!

Aclaíocht i seú bhliain: is gné thábhachtach í!


D'fhoglaim mé an ceacht sin i dtriú bhliain, muna ndéanann tú go leor aclaíocht fulaingíonn tú go huafasach. Bhí cómhra againn i nGaeilge luan amhain in Eanáir faoin abhár conspóideach. Chuir mo mhuinteoir ceist orainn 'An bhfuil rún athbhliana agaibh?'. De gnáth ní thugaim cíos cás nó cathú ar an saghas sort sin. Áfach gheall mé go nglacfaidh mé páirt i spórt níos mó i seú bhliain. As sin amach chuaigh mé ag rith nó ag rothaíocht chun strús a laghdú. Níl aon dul as an bhfíric go raibh sé thar cuimse dom. Bhain mé an tairbhe gan cheist ar bith, laghdaíonn sé strús agus thug sé ealú ó bhrú na hArdteistiméireachta. Déarfainn go mbéidh sé riachtanach go gcaitheann tú am luachmhar amuigh faoin aer úr. Mar a deirtear 'Ní bhíonn an rath ach mar a mbíonn an smacht'.

Do chara, Eoin

Saturday, 15 August 2015

An Coras Oideachais

An Coras Oideachais 


Tá seanfhocal ann a déir 'Nach lia duine ná tuairim' Nach bhfuil dluthbhaint ag an seanfhocal sin agus ár gCoras Oideachais? Déarfainn go bhfuil déagoirí ciaptha, cráite agus céasta sa tír seo, agus cé a thógfadh orthu é sin? Taibhsítear dom go bhfuil sós ag teastáil uaidh go prainneach ón gcuraclam teoranta sola rachaidh cursaí in olcas.

Ar dtús, caithfidh mé a rá gur coras teoranta é, i láthar na huaire táimid in adharca a chéile. Taibhsítear dom go bhfuil béim tubaisteach ar chuimhne. Is traidisiún seanbhunaite é. Feictear an fhadhb thuasluaite i nGaeilge agus i Mata, go sonrach sna sraitheanna pictiurí agus sna teoirimí. Maraíonn na sraitheanna spontáineacht na teanga. Tá na muinteoirí ag iarraidh suim a chruthú i nGaeilge, agus tá na daltaí ag iarraidh leathnach tar eís leathnaigh a fhoghlaim. I ndairíre ní dheanann siad aon mhaitheas. Rinné mé dearmad ar na sraitheanna an soícind a chriochnaigh mé mo scrudu cainte. Dearfainn gur cur amú ama iad. Ní mheallann siad daltaí chun na hábhair. Is rud nadurtha í an Gaeilge, tá sí go smior na gcnámh ionainn. Togann sí ama. Is fiú níos mo Gaeilge laethúil a chur i bhfeidhm sa churaclam. Mar a deir an file Seán Ó Ríordán ' Fill arís ar do chuid' Is cuid dár cúltur, ár n-oidhreacht agus ár bhfeiniúlacht í an Ghaeilge. Níl aon dul as an bhfiric go bhfuil ár gCoras Oideachais ag déanamh éagoir ar an teanga. Cibé ar bith, molaim na scoileanna in Eirinn níos mo beime a chur ar Ghaeilge comhráiteach.

Mar is eol do chach, cuireann na focail measanú leanúnach creathán trí gach uile dhuine sa tír. Feictear agus cloistear an briatharchath fíochmhar sna méain chumarsaide la i ndiaidh lae. Creidim go bhfuil plé oscailte ag teastáile, plé ina n-eistfear le guth uile dhuine. De reir mar a fheicimse tá athrú ó bhonn ag teastáil ar an gCoras Oideachais ach go speisialta coras na pointí. Tosnaíonn sé ag treabhadh na bpairceanna ceannann céanna arís agus arís eile go dtí go bhfuil sé treafá chun bais acu. Braitheanna cuid shuntasach dár saol ar chupla seachtain. Má bhuailtear tinn mé, caillfidh mé gach rud. Samhlaítear dom go gcealóidh measanú leanúnach brú na hArdteiste. Aontáim leis na muinteoirí freisin, ba cheart go gceartófar na scripteanna taobh thiar den scoil. Ní foláir dúinn neodracht a chur san aireamh. Is docha gur céim eiseamláireach é measanú leanúnach ar an mbóthar ceart gan cheist ar bith.

Ar an dea-uair solathraíonn an coras oideachais ilíomaid deiseanna ar dhaltaí seachas imeachtaí ar an gcuraclam. Ar leibhéal pearsanta bhain mé an-suailce as Idirbhliain. Gan amhras muna ndéanann tú do dhícheall, is cur amú ama í. Caithfidh tú gach seans a thapú. Is liosta le háireamh iad na deiseanna, cuir i gcás, mion comhlacht, an seo, an mhalartú Fraincise agus an gcreidfea taithí oibre? Tá gné practiciúil ag caint leis an Idirbhliain gan amhras. Fuair mé taithí luachmhar ar shaol na hoibre. A leitheoir, chun a bheith fírinneach leat ní dhearna an seachtain sa bhunscoil aitiúil aon rud dom. A luaite is a shroich mé níor stop na paistí ag screadach in ard a gcinn is a ngutha, bhí mé bodhar ag an torann! Caithfidh mé a adhmháil ní bheinn i mo mhuinteoir den scoth. Ina theannta sin leathnaigh Idirbhliain m'aigne nuair a ghlac mé pairt sa mhalartú Frainicise, ní dheanfaidh mé dearmad ar an seachtain sin go deo. Cuimhním maidin amhain, chuir mé ceist ar mo phartnéir Fraincise an raibh mé abalta  cith a thógail? An gcreidfea go bhfuair mé buicéad? Baineadh siar asam. Bhain mé an-sult as an mbóthar abhaile gan dabht. D'fhéadfaí a rá go bhfuil míbhuntáistí agus buntaistí ag baint leis an mbliain sin. Ar an mórgóir cruthaíonn sí cuimhní dodhearmadta.

Faoi dheireadh, de reir mar a fheicimse is fiú níos mó béime a chur ar ghníomhíochtaí taobh thiar den churaclam. Ba cheart go mbeimis ag misniú fás agus forbairt péarsanta i ngach scoláire. Tá níos mó tuillte ag daoine óga seachas gráid ar phíosa páipéir. Caithfimid cumas, díograis agus iarracht an dalta a chur san aireamh. Ní foláir duinn droim láimhe a thabhairt don gcoras oideachais teoranta. Nach bhfuil slí difriúi ag gach duine? Mar a deir an seanfhocal 'Is iomaí slí le muc a mharú seachas é a thactadh'.


Thursday, 13 August 2015

Meidhréis

Meidhréis

Dia duit a leitheoirí, conas átá sibh?

Mar is eol do chach, fuair na daltaí in Eirinn a dtorthaí inné agus bhí mé sa ghrupa sin. Bhraith mé thar cuimse neirbhíseach ar feadh cupla seachtain, bhí tromluí agam gach oíche gan locht. Chuaigh tríd mo fhreagraí i m'intinn gan stad gan staonadh. Chéas mé fein go simplí! 

Inné dúisigh mé ag cur allais, dearfainn go raibh cuma lofa orm. Thiomáin mé go dtí Cionn tSáile le mo mham agus ní dúradh focal idir an béirt againn. Smaoinigh mé faoi gach abairt, fiú gach focal a scríobh mé i rith na scrúdú na hArdteistiméireachta agus chun a bheith fírinneach libh ní dóigh liom go ndearna mé mo dhícheall ar bith. Imríonn na scrúdu cleasa ar d'aigne agus thóg siad mo mhuinín asam. Mar shampla ní dheanfaidh mé dearmad ar an lá a fuair mé mo Theastas Sóisearach agus bhí díoma do-inste orm. Mar sin, nuair a fuair mé mo chludach thosaigh mé ag crith na himní. D'oscail mé mo chludach i m'aonar i ndorchla éigin. Tharraing mé an paipéar amach agus ar luas lasrach chonaic mé an grád A i aice leis an bhfocal Gaeilge agus phléasc mé amach ag caoineadh.


 Bhí náire orm ag insint an scéal seo anois ach sin mar a bhí sé. Tá cosúlacht ar an scéal gur duine thar a bheith mothúchánach mé! Bhraith mé chomh athás, cheap mé go bhpléascfadh mo chroí. Ciallaigh sé an domhan dom, chaith mé cuid suntásach dá scoil ag streachailt le Gaeilge. I bhfocal amhain bhraith mé meidhréis. D'athraigh gach rud nuair a thosaigh mé ag staidéar go  dian i gcuigú bhliain. Thug mo mhuinteoir tacaíocht, comhairle agus chuir sí brú orm chun feabhas a chur ar mo ghramadach agus is fiú gach noiméad a chaith mé ag cleachtadh agus ag caint as Gaeilge.

A mhuinteoir,  nílim abalta mo bhuíochas a leiriú go leor. Táim i bhfiacha go deo.

Do chara, Eoin.